Ik zie mijzelf niet als een agressief persoon, zie mijzelf liever als de vredelievendheid zelve. Daarom was de schok des te groter toen Isan zijn eerste agressieve daad pleegde; hij beet een ander kind! De schok bij mij was groot, omdat ik dit een hele nare gedraging vind. Bijten om iets duidelijk te maken, een eerste stap richting een agressieve puber?
Als ik eerlijk ben, ben ik ook wel eens agressief, maar dan verbaal, met mijn mond. Niet dat ik schreeuw als een viswijf, maar ik pas mijn communicatie aanpassen om mijn zin te krijgen of om iets duidelijk te maken. Een sociaal geaccepteerde manier. Bijten daarentegen is (terecht) niet sociaal acceptabel, een reden waarom ouders schrikken. Ouders van de dader en ook zeker ouders van de gebetene.
En dat blijkt dus vaak de oorzaak te zijn van bijten; jonge kinderen die nog niet hebben geleerd wat sociaal aanvaardbaar gedrag is en het onderscheid niet kunnen maken in aaien en bijten (beide lief bedoeld). Als de oudere dreumes of peuter bijt komt dit vaak voort uit frustratie. Zij weten vaak wel dat bijten niet mag, maar hebben op dat moment geen alternatief. Zij zijn vaak nog niet zo taalvaardig.
Isan beet omdat hij buiten op zijn fietsje wilde blijven spelen. Een groepsgenoot had ook zijn zinnen gezet op die fiets en ja wat doe je als je nog niet (goed) kan praten in zo een, voor Isan extreme, ongewenste situatie: je bijt van je af (letterlijk)!
Of de oorzaak nu ligt in leren wat het verschil tussen aaien en bijten is of je leren uiten, in beide gevallen hebben wij als grote mensen een grote rol in het weghalen van de oorzaak zodat de kinderen niet meer hoeven te bijten.
Wij kunnen de baby’s en jonge dreumesen consequent aanspreken op wat aaien is. Wil je de baby aaien, doe maar! Zelf het goede voorbeeld geven is ook heel belangrijk. Het gewenste gedrag moet namelijk inslijten in de jonge hersenen. Toch is het ook zaak om aan dit negatieve gedrag niet al teveel woorden vuil te maken om te voorkomen dat kinderen leren dat bijten een efficiënte manier is om aandacht (ook als is deze negatief) te krijgen. Veel positieve aandacht geven is ook belangrijk; zeggen dat je het fijn vindt als een kind lekker aan het spelen is met een ander kind of als een kind lief doet tegen een baby. Positieve aandacht is veel effectiever dan negatieve aandacht.
De kleintjes die het aaien nog moeten leren zullen wat meer in de gaten gehouden moeten worden om op tijd te kunnen bijsturen in ‘risicosituaties’, dichtbij andere kinderen.
Helaas is bijten bij baby’s niet altijd te voorkomen, omdat de overgang van lief doen naar een ander kind (wat wij ook graag stimuleren) soms zo heel snel onder je ogen kan veranderen in een beet.
Taalstimulering is ook een belangrijk onderdeel van wat wij grote mensen kunnen doen om kinderen te helpen zich te uiten op een andere manier dan bijten. Taal stimuleer je door veel te praten met de kinderen (vergeet de baby’s daarbij niet), door veel voor te lezen en te zingen en door te benoemen wat je aan emotie ziet bij kinderen.
Binnen Mundo gebruiken we de Gordon-methode; deze methode geeft aan dat grote mensen in ‘ik’-boodschappen praten. Een mooie manier om met kinderen te praten over (de minder mooie) gedragingen zonder het kind te veroordelen. Ook het benoemen en navragen van gesignaleerde emoties neemt een grote plek in bij deze methode.
‘Ik zie dat je boos bent. Klopt dat? Waarom ben je boos?’ i.pv. ‘waarom doe je nou zo, doe toch normaal, je mag niet bijten!’.
Het uitgangspunt is maak dat een kind zelfvertrouwen heeft, laat het zelfverzekerd de wereld instappen en geef het kind ook vertrouwen, daar groeit het van. Ook geef je dan het goede voorbeeld aan de kinderen, je blijft rustig en neemt de ander serieus.
Nog een waarschuwing van een ervaringsdeskundige: het inslijten en toepassen kost bij sommige kinderen een lange adem. Isan is nu bijna 5 en begint de basisbeginselen van sociaal gedrag door te krijgen (het slijt in). Toch valt hij soms terug in minder leuk gedrag en lijkt het alsof we weer van voren af aan moeten beginnen. We komen er wel, ik weet het (bijna) zeker!
Mirjam Veldhoven
Voor meer informatie over bijten en andere minder leuke gedragingen kijk eens op:
www.opvoedadvies.nl/slaan.htm
www.jongegezinnen.nl/jongegezinnen/tweetmdriejaar/ontwikkeling/kokumu3.tripod.com/id26.html
Boeken:
Kijken, kijken, kijken van Elly Singer en Dorian de Haan
Opgroeien in vertrouwen, Justine Mol
Kinderen en grenzen stellen, Paulien Bom
Boeken voor de kleine kinderen over emoties:
Tijn is boos, Betty Sluyzer
Zeven zachte knuffelberen, Bette Westera
Blije hond, droevige hond, Sam Lloyd
Konijn en Zus maken ruzie, Brigitte Minne
Mama kriebelt Jules, Annemie Berebrouckx
Ik voel een voet, Maranke Rinck